Επιτροπή Αναφορών

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019

Επιτροπή Αναφορών

15/10/2019

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

Θέμα: Αναφορά 0078/2007, του Μαυρουδή Βορίδη, ελληνικής ιθαγένειας, σχετικά με την κατασκευή χώρου διάθεσης απορριμμάτων σε τοποθεσία στην Ανατολική Αττική

Αναφορά αριθ. 0573/2011 του Κωνσταντίνου Παπαδιγενόπουλου, ελληνικής ιθαγένειας, συνοδευόμενη από 2.220 υπογραφές, σχετικά με σοβαρά σφάλματα και παραλείψεις στην έκθεση περιβαλλοντικών επιπτώσεων για την προτεινόμενη τοποθεσία υγειονομικής ταφής απορριμμάτων στο Μαύρο Βουνό Γραμματικού και τη συνεπαγόμενη παραβίαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ

Αναφορά αριθ. 0298/2019, του Δ. K., ελληνικής ιθαγένειας, σχετικά με παραβάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ και έκκληση για την παύση όλων των έργων και τη διάθεση αποβλήτων στον χώρο υγειονομικής ταφής αποβλήτων στο Μαύρο Βουνό Γραμματικού</Titre>

1. Περίληψη της αναφοράς 0078/2007

Ο αναφέρων επισημαίνει ότι οι αρμόδιες ελληνικές αρχές έδωσαν άδεια για την κατασκευή χώρου διάθεσης απορριμμάτων στην περιοχή «Μαύρο Βουνό» Γραμματικού και στο «Βραγόνι» Κερατέας Λαυρεωτικής στην Ανατολική Αττική. Ισχυρίζεται ότι το εν λόγω έργο παραβιάζει την ισχύουσα σχετική νομοθεσία της ΕΕ και για τον λόγο αυτόν ζητεί την παρέμβαση του Κοινοβουλίου.

Περίληψη της αναφοράς 0573/2011

Αναφερόμενος στην τοποθεσία ενός χώρου υγειονομικής ταφής απορριμμάτων κοντά στο Μαύρο Βουνό Γραμματικού στην Ανατολική Αττική, ο αναφέρων διατείνεται ότι έχουν διαπραχθεί σοβαρά λάθη και παραλείψεις στη συναφή εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Το έργο έλαβε ενίσχυση από το Ταμείο Συνοχής (απόφαση C(2004)5509), αλλά η εκτέλεση καθυστέρησε λόγω της υποβολής μιας καταγγελίας από περιοίκους στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ελλάδας. Ο αναφέρων διατείνεται ότι η υπόθεση αυτή αφορά παραβίαση διαφόρων νομικών πράξεων της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η οδηγία 2008/1/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης, η οδηγία 2008/105/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με πρότυπα ποιότητας περιβάλλοντος στον τομέα της πολιτικής των υδάτων, η οδηγία 2006/118/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των υπόγειων υδάτων από τη ρύπανση και την υποβάθμιση, η οδηγία 2001/42/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων και η οδηγία 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον. Ζητεί ως εκ τούτου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να παρέμβει ώστε να τερματιστεί το εν λόγω έργο.

Περίληψη της αναφοράς 0298/2019

Ο αναφέρων είχε ήδη υποβάλει αίτημα σχετικά με την αναφορά αριθ. 0573/2011, η οποία συζητήθηκε από την επιτροπή στις 21,03.2018, και στο πλαίσιο αυτό αποδοκιμάζει τη μη συμμόρφωση της Περιφέρειας Αττικής με το αίτημα της επιτροπής για τη διενέργεια μιας νέας εκτίμησης επιπτώσεων.

Καταγγέλλει ειδικότερα παράβαση, από τις ελληνικές αρχές, της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, και συγκεκριμένα τη μη προστασία θαλάσσιου χώρου που έχει χαρακτηριστεί ως περιοχή Natura 2000, η οποία γειτνιάζει με τις εκβολές υφιστάμενου ρεύματος που διασχίζει τον χώρο υγειονομικής ταφής.

2. Παραδεκτό

Η αναφορά 0078/2007 χαρακτηρίσθηκε παραδεκτή στις 30 Μαΐου 2007.

Η αναφορά 0573/2011 χαρακτηρίσθηκε παραδεκτή στις 23 Σεπτεμβρίου 2011.

Η αναφορά 0298/2019 χαρακτηρίσθηκε παραδεκτή στις 8 Αυγούστου 2019.

Η επιτροπή εκλήθη να παράσχει πληροφορίες σύμφωνα με το άρθρο 227 παράγραφος 6 του Κανονισμού.

3. Απάντηση της Επιτροπής στην αναφορά 0078/2007, που ελήφθη στις 19 Οκτωβρίου 2007

Η έλλειψη κατάλληλων περιβαλλοντικών υποδομών για τη διαχείριση των αποβλήτων είναι σημαντικό πρόβλημα στην Ελλάδα. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής παρακολουθούν στενά όλες τις εξελίξεις στον τομέα αυτόν προκειμένου να διασφαλίσουν τον σεβασμό της συναφούς νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΚ) και την ορθή από περιβαλλοντικής σκοπιάς διαχείριση των στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα. Στην περιφέρεια της Αττικής η κατάσταση είναι ιδιαίτερα προβληματική συνεπεία πολλών παραγόντων, ήτοι: του σχετικά μεγάλου πληθυσμού της περιφέρειας (το 2004 υπολογιζόταν κατά προσέγγιση σε 4 000 000 κατοίκους, αριθμός που αντιστοιχεί στο 36% του συνολικού πληθυσμού της Ελλάδας), του χαμηλού βαθμού ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τη διαχείριση των αποβλήτων και, επομένως, των προβλημάτων που σχετίζονται με την αποδοχή των προτεινόμενων λύσεων από το κοινό, των καθυστερήσεων στον μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό κ.λπ.

Η Επιτροπή επιχείρησε, τόσο μέσω νομικών διαδικασιών όσο και μέσω χρηματοδοτικής ενίσχυσης, να διορθώσει την κατάσταση αυτή και να προαγάγει τα κατάλληλα μέσα διαχείρισης της διάθεσης των στερεών αποβλήτων σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, συμπεριλαμβανομένης της περιφέρειας της Αττικής.

Όσον αφορά τη χρηματοδοτική ενίσχυση, διατέθηκαν, ιδίως στο πλαίσιο του κοινοτικού πλαισίου στήριξης για την περίοδο 1999-2006 αλλά και των προηγούμενων ετών, κοινοτικά κεφάλαια για έργα στον τομέα της διαχείρισης στερεών αποβλήτων. Μάλιστα, στην περιφέρεια της Αττικής όλα τα σημαντικά έργα έχουν ήδη συγχρηματοδοτηθεί. Τον Δεκέμβριο του 2004, τα κύρια έργα διαχείρισης αποβλήτων για την Αττική, δηλαδή οι εγκαταστάσεις υγειονομικής ταφής στη Φυλή, στη Δυτική Αττική, και στο Γραμματικό και την Κερατέα, στην Ανατολική Αττική, που αποτελούν το αντικείμενο της αναφοράς, εγκρίθηκαν για κοινοτική ενίσχυση από το Ταμείο Συνοχής. Επιπλέον, οι ελληνικές αρχές δεσμεύθηκαν ρητά να κλείσουν τις παράνομες χωματερές, ορισμένες από τις οποίες βρίσκονται και στην περιοχή της Αττικής (σύμφωνα με το αναθεωρημένο εθνικό σχέδιο για τη διαχείριση των αποβλήτων που εγκρίθηκε το 2003, όλες οι παράνομες χωματερές πρέπει να έχουν κλείσει και αποκατασταθεί έως τα τέλη του 2008).

Ο αναφέρων ισχυρίζεται ότι οι αρμόδιες ελληνικές αρχές ενέκριναν την κατασκευή δύο χώρων υγειονομικής ταφής κοντά στις τοποθεσίες «Μαύρο Βουνό» στο Γραμματικό και «Βραγόνι» στην Κερατέα στην Ανατολική Αττική (βόρεια και νότια αντίστοιχα), κάτι που θα προκαλέσει σημαντική περιβαλλοντική ζημία σε περιοχές μεγάλης φυσικής και ιστορικής αξίας. Σύμφωνα με τον αναφέροντα, αρκετές ρήτρες της απόφασης της Επιτροπής για συγχρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής δεν έγιναν σεβαστές, όπως το σημείο 8 του Παραρτήματος Ι της απόφασης της Επιτροπής, που αναφέρεται στην έναρξη και τη λήξη των έργων, καθώς και τα στοιχεία 1, 2 και 5β του σημείου 12 «Ειδικοί Όροι» του ίδιου Παραρτήματος, όπου προβλέπονται ορισμένες ειδικές προϋποθέσεις και προθεσμίες που πρέπει να τηρηθούν.

Η Επιτροπή είναι ενήμερη για την κατάσταση σε σχέση με τη διαχείριση στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα, και ιδίως στην Αττική, όπου σε ορισμένες περιοχές υπάρχει έλλειψη κατάλληλων υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών τις οποίες αφορά η αναφορά, που εξυπηρετούνται από παράνομες χωματερές.

Οι δύο τοποθεσίες στην Ανατολική Αττική μνεία των οποίων γίνεται στην αναφορά επελέγησαν, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, μεταξύ άλλων τοποθεσιών έπειτα από σειρά συζητήσεων, μελετών κ.λπ. που διενήργησαν οι αρμόδιες τοπικές και εθνικές αρχές. Ο τελικός χαρακτηρισμός όλων των πιθανών τοποθεσιών έγινε με ειδικό νόμο που εγκρίθηκε έπειτα από συζήτηση και ψηφοφορία στη Βουλή των Ελλήνων τον Ιούνιο του 2003 (νόμος 3164, άρθρο 33, Φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως 176/2-7-2003). Αναλυτικές εκτιμήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΕΠΕ) που διενεργήθηκαν βάσει της οδηγίας ΕΠΕ 85/337/ΕΚ1, όπως τροποποιήθηκε, επιβεβαίωσαν ότι οι δύο αυτές τοποθεσίες είναι οι καταλληλότερες για τη δημιουργία εγκαταστάσεων υγειονομικής ταφής. Οι διενεργηθείσες ΕΠΕ και οι αντίστοιχες υπουργικές αποφάσεις που προβλέπονται από την εθνική νομοθεσία για τη μεταφορά της οδηγίας ΕΠΕ δεν αφορούσαν μεμονωμένα τους χώρους υγειονομικής ταφής αλλά «ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων», συμπεριλαμβανομένων διατάξεων για την ανακύκλωση, την κομποστοποίηση και την προεπεξεργασία των αποβλήτων.

Οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν το 2004 στην Επιτροπή πλήρη φάκελο για τη χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής μόνο των χώρων υγειονομικής ταφής, ως προτεραιότητα, προκειμένου να σταματήσει η χρήση των ανεξέλεγκτων, παράνομων χωματερών που λειτουργούν στην εν λόγω περιφέρεια, εξηγώντας ότι η υλοποίηση των πρόσθετων μέτρων για την «ολοκληρωμένη διαχείριση» θα άρχιζε σε μεταγενέστερο στάδιο και σε κάθε περίπτωση μετά την ολοκλήρωση των χώρων υγειονομικής ταφής, με εθνικά κεφάλαια. Η Επιτροπή, αφού αξιολόγησε τη συμμόρφωση των προαναφερθέντων σχεδίων με τους κοινοτικούς κανόνες, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών, αποφάσισε τη συγχρηματοδότησή τους τον Δεκέμβριο του 2004. Προκειμένου να διασφαλίσει τη συνολική σωστή εφαρμογή του σχεδίου, η Επιτροπή εισήγαγε σειρά ειδικών ρητρών, στο σημείο 12 του Παραρτήματος Ι των ανωτέρω αποφάσεων, που ο αναφέρων θεωρεί ότι παραβιάστηκαν. Θα πρέπει επίσης να υπενθυμιστεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 5 της οδηγίας για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων, τα βιοαποδομήσιμα αστικά απόβλητα που προορίζονται για χώρους υγειονομικής ταφής πρέπει να μειωθούν στο 75% της συνολικής (κατά βάρος) ποσότητας των βιοαποδομήσιμων αστικών αποβλήτων που είχαν παραχθεί το 1995 ή το τελευταίο προ του 1995 έτος για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα τυποποιημένα στοιχεία της Eurostat. Για την Ελλάδα, η προθεσμία για τη συμμόρφωση με την υποχρέωση αυτή είναι ο Ιούλιος του 2010.

Ως αποτέλεσμα των προσφυγών των θιγόμενων πολιτών ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων κατά των αποφάσεων των ελληνικών αρχών με τις οποίες επελέγησαν οι συγκεκριμένες τοποθεσίες, οι εργασίες για την υλοποίηση των σχεδίων δεν έχουν ξεκινήσει ακόμη. Συγκεκριμένα, μόλις τον Απρίλιο του 2007 το Συμβούλιο της Επικρατείας εξέδωσε θετική απόφαση για τους χώρους υγειονομικής ταφής της Δυτικής Αττικής στη Φυλή και της Ανατολικής Αττικής στο Γραμματικό, με την οποία απέρριψε όλους τους ισχυρισμούς των προσφυγόντων και έκρινε την επιλογή των τοποθεσιών σύμφωνη με την ελληνική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής νομοθεσίας για τη μεταφορά της κοινοτικής νομοθεσίας, και συγκεκριμένα της οδηγίας ΕΠΕ. Δεν έχει εκδοθεί ακόμη απόφαση για τον χώρο υγειονομικής ταφής της Κερατέας.

Βάσει των ανωτέρω πληροφοριών, η Επιτροπή διατυπώνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις σε σχέση με τους ισχυρισμούς του αναφέροντος:

Γενικά, ο αναφέρων ισχυρίζεται ότι βάσει της οδηγίας 99/31/ΕΚ2 για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων δεν επιτρέπεται η υγειονομική ταφή μη επεξεργασμένων αποβλήτων και, επομένως, οι εγκαταστάσεις υγειονομικής ταφής στο Γραμματικό και την Κερατέα δεν πρέπει να τεθούν σε λειτουργία πριν κατασκευαστεί μια «ολοκληρωμένη εγκατάσταση διαχείρισης αποβλήτων». Η απόφαση της Επιτροπής να συγχρηματοδοτήσει τα σχέδια έχει στόχο να διασφαλίσει ότι οι χώροι υγειονομικής ταφής θα λειτουργήσουν από κοινού με την εφαρμογή όλων των αναγκαίων μέτρων για την επεξεργασία των αποβλήτων.

Η υγειονομική ταφή συνιστά αποδεκτή μέθοδο διάθεσης των αποβλήτων, εφόσον συμμορφώνεται με τις προϋποθέσεις που ορίζονται στην οδηγία 99/31/ΕΚ. Ένας καλά ρυθμιζόμενος και συμμορφούμενος με τους κανόνες της ΕΕ χώρος υγειονομικής ταφής δεν έχει καμία ομοιότητα με τις υπάρχουσες παράνομες ή ανεξέλεγκτες χωματερές. Όπως προαναφέρθηκε, οι υπουργικές αποφάσεις με τις οποίες ολοκληρώθηκε η διαδικασία ΕΠΕ για τις δύο τοποθεσίες αναφέρονται σε μια «ολοκληρωμένη εγκατάσταση διαχείρισης αποβλήτων», δηλαδή σε χώρο υγειονομικής ταφής και εγκαταστάσεις επεξεργασίας αποβλήτων (διαλογή, ανακύκλωση και κομποστοποίηση). Όσον αφορά τις προτεραιότητες, οι ελληνικές αρχές παρουσίασαν αρχικά το σχέδιο για τον χώρο υγειονομικής ταφής ώστε να σταματήσει η χρήση των παράνομων χωματερών και δεσμεύθηκαν να δρομολογήσουν όλα τα άλλα μέτρα (προεπεξεργασία, ανακύκλωση, κομποστοποίηση, αλλά και ενέργειες για την επιλογή στην πηγή κ.λπ.) σε μεταγενέστερο στάδιο, μετά την ολοκλήρωση του σταδίου του χώρου υγειονομικής ταφής. Η απόφαση της Επιτροπής για τη συγχρηματοδότηση των σχεδίων περιέχει ειδικές ρήτρες που διασφαλίζουν ότι οι χώροι υγειονομικής ταφής θα λειτουργήσουν σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία (π.χ. βλέπε ειδική ρήτρα αριθ. 2 του σημείου 12 του Παραρτήματος Ι).

Το γεγονός ότι το σχέδιο της υγειονομικής ταφής διακόπηκε εξαιτίας των προσφυγών ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας καθυστέρησε την όλη διαδικασία, καθώς ήταν σημαντικό να εκδοθεί πρώτα η απόφαση του δικαστηρίου, που θα επηρέαζε αποφασιστικά την επιτυχία του εγχειρήματος στο σύνολό του. Σε αυτό το σημείο πρέπει να επισημανθεί ότι οι τοπικές αρχές έχουν τη δυνατότητα να οργανώνουν, εάν το επιθυμούν, προγράμματα ανακύκλωσης ή άλλους προηγμένους τρόπους διαχείρισης των αστικών στερεών αποβλήτων και να λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για το κλείσιμο των παράνομων χωματερών.

Ειδικότερα, ο αναφέρων κάνει λόγο για πέντε προθεσμίες που περιλαμβάνονται στις αποφάσεις της Επιτροπής για τη συγχρηματοδότηση, μέσω του Ταμείου Συνοχής, των δύο υπό εξέταση σχεδίων:

1. Ο αναφέρων ισχυρίζεται ότι δεν τηρήθηκε η προθεσμία της 30ής Ιουνίου 2005 της ειδικής ρήτρας αριθ. 1 του σημείου 12 του παραρτήματος Ι της απόφασης της Επιτροπής για τη συγχρηματοδότηση (από το Ταμείο Συνοχής) που προέβλεπε ότι οι αρμόδιες ελληνικές αρχές έπρεπε να εγκρίνουν τα αναγκαία μέτρα για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της οδηγίας 1999/31/ΕΚ για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων σε σχέση με ειδικά απόβλητα (επικίνδυνα κ.λπ.)·

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το νομικό πλαίσιο για τη διαχείριση των ειδικών κατηγοριών αποβλήτων που προβλέπει η οδηγία 1999/31/ ΕΚ έχει ήδη εγκριθεί από την Ελλάδα, αν και μετά την παρέλευση της ανωτέρω προθεσμίας. Η Ελλάδα ενημέρωσε ήδη την Επιτροπή σχετικά με την έγκριση σειράς νομοθετικών πράξεων που ρυθμίζουν τη διαχείριση των ακόλουθων κατηγοριών ειδικών αποβλήτων: νοσοκομειακά απόβλητα, χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια· – χρησιμοποιημένα ελαστικά· – ηλεκτρικές στήλες και συσσωρευτές· – οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους· – απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού.

2. Ο αναφέρων ισχυρίζεται ότι δεν τηρήθηκε η προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 2005 της ειδικής ρήτρας αριθ. 2 του σημείου 12 του παραρτήματος Ι της απόφασης της Επιτροπής για τη συγχρηματοδότηση (από το Ταμείο Συνοχής) που προέβλεπε ότι οι αρμόδιες ελληνικές αρχές έπρεπε να εγκρίνουν τα αναγκαία μέτρα για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της οδηγίας 1999/31/ΕΚ για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων σε σχέση με ειδικά απόβλητα (επικίνδυνα κ.λπ.). Ήδη μάλιστα, όπως επισημάνθηκε παραπάνω, η δημιουργία κατάλληλου χώρου υγειονομικής ταφής ήταν προϋπόθεση για τη θέσπιση των άλλων μέτρων που προβλέπονται στην υπουργική απόφαση για τη σύναψη της ΕΠΕ για τις εν λόγω δύο τοποθεσίες. Η Επιτροπή εισήγαγε τη ρήτρα αυτή θεωρώντας ότι οι εργασίες για τους χώρους υγειονομικής ταφής θα είχαν αρχίσει στα τέλη του 2004, οπότε η προθεσμία της 31.12.2005 είχε κριθεί κατάλληλη προκειμένου να ασκηθεί πίεση στις ελληνικές αρχές να προετοιμάσουν τα υπόλοιπα προβλεπόμενα μέτρα. Ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, οι δικαστικές διαδικασίες καθυστέρησαν το όλο εγχείρημα.

3. Ο αναφέρων ισχυρίζεται ότι δεν τηρήθηκε η προθεσμία της 28ης Νοεμβρίου 2003 της ειδικής ρήτρας αριθ. 5β του σημείου 12 του Παραρτήματος Ι της απόφασης της Επιτροπής για τη συγχρηματοδότηση (από το Ταμείο Συνοχής) που προέβλεπε ότι οι αρμόδιες ελληνικές αρχές έπρεπε να εγκρίνουν τα αναγκαία μέτρα για το κλείσιμο και τη διακοπή λειτουργίας όλων των παράνομων χωματερών. Καταρχάς, η ανωτέρω ημερομηνία δεν είναι κάποια προθεσμία, αλλά η ημερομηνία μιας επιστολής των ελληνικών αρχών προς την Επιτροπή στην οποία περιγράφονταν οι υπάρχουσες παράνομες χωματερές και οι ενέργειες που γίνονταν στον τομέα αυτόν. Στην πραγματικότητα, οι υπο-ρήτρες της ειδικής ρήτρας αριθ. 5, συμπεριλαμβανομένης της υπο-ρήτρας β, αναφέρονταν σε ενέργειες που θα έπρεπε να ολοκληρωθούν πριν από την τελική πληρωμή από το Ταμείο Συνοχής για το έργο αυτό, όπως αναφερόταν ρητά στην απόφαση. Δεδομένου ότι το έργο δεν έχει ξεκινήσει ακόμη, δεν τίθεται καν ζήτημα τελικής πληρωμής. Πρέπει, παρόλα αυτά, να επισημανθεί ότι επί του παρόντος δρομολογούνται συγκεκριμένες ενέργειες σε σχέση με τις παράνομες χωματερές, καθώς οι ελληνικές αρχές (Υπουργείο Περιβάλλοντος, Υπουργείο Εσωτερικών και Υπουργείο Οικονομίας) έχουν ήδη εξασφαλίσει κεφάλαια για το κλείσιμο των παράνομων χωματερών και την αποκατάσταση των περιοχών αυτών, και για τη διασφάλιση της αντικατάστασής τους από χώρους υγειονομικής ταφής οι οποίοι να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, συμπεριλαμβανομένης της περιφέρειας της Αττικής. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι σύμφωνα με επίσημες πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τις ελληνικές αρχές κατά τον χρόνο υποβολής του φακέλου για τη συγχρηματοδότηση, στην περιφέρεια της Ανατολικής Αττικής υπήρχαν 15 παράνομες και ανεξέλεγκτες χωματερές, μία εκ των οποίων εντός των ορίων του δήμου Γραμματικού και μία άλλη εντός των ορίων του δήμου Κερατέας, όπου πρόκειται να κατασκευαστούν οι νέοι χώροι υγειονομικής ταφής·

4 και 5:Ο αναφέρων επισημαίνει ότι δεν μπορούν να τηρηθούν οι ημερομηνίες έναρξης των εργασιών (1η Νοεμβρίου 2004) και ολοκλήρωσης των έργων (31η Μαΐου 2007) που προβλέπονται στην απόφαση της Επιτροπής στο σημείο 8 του παραρτήματος Ι. Αυτό προφανώς αληθεύει δεδομένου ότι οι εργασίες δεν έχουν αρχίσει ακόμη, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω. Είναι σαφές ότι η απόφαση της Επιτροπής πρέπει να τροποποιηθεί όπως συχνά συμβαίνει στην τρέχουσα διοικητική πρακτική. Σύμφωνα με υπάρχουσες πληροφορίες, η πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος ολοκληρώθηκε, οι προσφορές υποβλήθηκαν και οι τελικές ρυθμίσεις για την έναρξη των εργασιών, τουλάχιστον για το έργο του Γραμματικού, πρόκειται σύντομα να ολοκληρωθούν.

Η Επιτροπή πιστεύει ότι η υπόθεση της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένης της περιφέρειας της Αττικής, εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση, με σειρά μέτρων σε εξέλιξη για την πλήρη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της κοινοτικής πολιτικής και νομοθεσίας στον τομέα αυτόν. Ειδικά για την Αττική, επιπλέον της υπάρχουσας υποδομής που έχει ήδη χρηματοδοτηθεί με κοινοτικά κεφάλαια (για παράδειγμα, το Εργοστάσιο Μηχανικής Ανακύκλωσης & Κομποστοποίησης (ΕΜΑΚ) των Άνω Λιοσίων) τα τρία σχέδια υγειονομικής ταφής που αποφασίστηκαν στο πλαίσιο του περιφερειακού σχεδιασμού για την Αττική και επιβεβαιώθηκαν με τον νόμο αριθ. 3164 του 2003, φαίνεται ότι αποτελούν ένα αναγκαίο πρώτο βήμα, εφόσον ανταποκρίνονται στα τεχνικά πρότυπα και τις απαιτήσεις της οδηγίας 1999/31/ΕΚ για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων. Βέβαια, τα σχέδια αυτά πρέπει να συνοδευθούν από περαιτέρω μέτρα βάσει της κοινοτικής πολιτικής για τα απόβλητα (δηλαδή επαναχρησιμοποίηση, επιλογή στην πηγή, ανακύκλωση, κομποστοποίηση, αποτέφρωση με ανάκτηση ενέργειας κ.λπ.) προκειμένου να δοθούν βιώσιμες λύσεις στο πρόβλημα των αποβλήτων στην πυκνοκατοικημένη περιφέρεια της Αττικής. Η Επιτροπή έχει επισημάνει ήδη την ανάγκη αυτή κατά τις διαπραγματεύσεις για τη νέα περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, και την περίοδο αυτή αναμένεται να υπάρξουν θετικές εξελίξεις στον τομέα της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων.

4. Απάντηση της Επιτροπής (ΑΝΑΘ.), που ελήφθη στις 10 Ιουνίου 2008.

Κατόπιν της συζήτησης που έλαβε χώρα στις 24 Ιανουαρίου 2008 στην Επιτροπή Αναφορών, αρκετές συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν με τις ελληνικές αρχές, στο πλαίσιο παρακολούθησης της πορείας ζητημάτων που άπτονται της πολιτικής συνοχής ή συναντήσεις τεχνικής φύσεως που αφορούσαν τα απόβλητα και τη συμμόρφωση προς το περιβαλλοντικό κεκτημένο της ΕΚ.

Κατέστη σαφές προς τις ελληνικές αρχές ότι πρέπει να σημειώσουν πρόοδο κατά την εφαρμογή των συνοδευτικών μέτρων, και να συμμορφωθούν με τις αντίστοιχες τροποποιημένες αποφάσεις του 2004 όσον αφορά το Ταμείο Συνοχής. Η ίδια αρχή ισχύει και για την τήρηση και εφαρμογή των περιφερειακών σχεδίων διαχείρισης των αποβλήτων.

Επιπλέον, εστάλη επιστολή προς τις ελληνικές αρχές (2/4/2008), η οποία αφορά την υλοποίηση των έργων και των εγκαταστάσεων που αποφασίσθηκαν στο πλαίσιο του περιφερειακού σχεδίου διαχείρισης στερεών αποβλήτων στην Αττική (ΠΣΔΣΑ) και ολοκληρώθηκαν με τον νόμο 3164, άρθρο 33 (Εφημερίδα της Κυβερνήσεως 176/2-7-2003), σύμφωνα με την πολιτική της ΕΚ και τη νομοθεσία σχετικά με τα απόβλητα, συμπεριλαμβανομένων των κέντρων ανακύκλωσης, των μονάδων κομποστοποίησης, των χώρων υγειονομικής ταφής, κ.λπ. Το ΠΣΔΣΑ για την Αττική, όπως τροποποιήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2006, επιβεβαίωσε τις επιλεγμένες τοποθεσίες και τις σχετικές με τη διαχείριση των αποβλήτων εγκαταστάσεις.

Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) που πραγματοποιούνται για τις περιοχές που επιλέχθηκαν (δηλ. Γραμματικό, Κερατέα κ.λπ.), σύμφωνα με τη σχετική κοινοτική νομοθεσία, περιλαμβάνει, εκτός από τους χώρους υγειονομικής ταφής, πρόσθετες εγκαταστάσεις, όπως μονάδες προ-επεξεργασίας και λιπασματοποίησης, κέντρα ανακύκλωσης κλπ, που ορίζονται από τις ελληνικές αρχές ως ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων (ΟΕΔΑ). Αυτό υπάρχει στις υπουργικές αποφάσεις που ορίζουν τις προϋποθέσεις που αφορούν τις εν λόγω τοποθεσίες.

Όπως έχει ήδη αναφερθεί, κατόπιν νομικών προσφυγών από πολίτες στο Συμβούλιο της Επικρατείας, υπήρξε καθυστέρηση των έργων που αφορούσαν τους χώρους υγειονομικής ταφής, τα οποία συγχρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Συνοχής. Φαίνεται ότι τώρα, κατόπιν θετικής απόφασης από το εν λόγω δικαστήριο (δηλ. απόρριψης κάθε νομικής προσφυγής που στόχευε στην ακύρωση των υπουργικών αποφάσεων), είναι δυνατή η έναρξη των έργων. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό για την Επιτροπή να γνωρίζει ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση, όσον αφορά τον σχεδιασμό και την κατασκευή των συνοδευτικών μέτρων για την ολοκλήρωση των ΟΕΔΑ (μονάδες ανακύκλωσης, κομποστοποίησης και προεπεξεργασίας κ.λπ.). Αυτό είναι αναγκαίο, όχι μόνο για να διασφαλισθεί η συμμόρφωση προς τη νομοθεσία της ΕΕ σε σχέση με τους χώρους υγειονομικής ταφής, αλλά και για την αποφυγή προβλημάτων σχετικά με τις πληρωμές των συγχρηματοδοτούμενων σχεδίων, δεδομένου ότι αυτά αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του συστήματος Φυλή-Γραμματικό-Κερατέα και υπόκεινται σε ειδικούς όρους στις αποφάσεις περί χρηματοδότησης.

Η Επιτροπή θα παρακολουθήσει περαιτέρω το ζήτημα αυτό στη βάση των πληροφοριών που ζητούνται από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές.

Πρέπει να σημειωθεί ότι, όσον αφορά τη συνολική διαχείριση των αποβλήτων στην Ελλάδα, η Επιτροπή έχει ενημερωθεί επισήμως για τη δημιουργία διυπουργικής επιτροπής (απόφαση αριθ. 465, 17/3/2008) που έχει ως στόχο την υλοποίηση και παρακολούθηση των ολοκληρωμένων σχεδίων διαχείρισης στερεών αποβλήτων. Πιο συγκεκριμένα, η εν λόγω επιτροπή έχει ως στόχο τον συντονισμό και την εποπτεία της υλοποίησης του ολοκληρωμένου σχεδίου για τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων, σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΚ.

Όπως έχει σήμερα η κατάσταση, δεν μπορεί να συναχθεί εξαρχής συμπέρασμα για τυχόν παραβίαση της νομοθεσίας της ΕΚ που αφορά το περιβάλλον. Τα αντίστοιχα σχέδια φαίνεται ότι έλαβαν έγκριση σύμφωνα με τις διατάξεις της αντίστοιχης περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΚ. Εάν η Επιτροπή εντοπίσει σε μεταγενέστερο στάδιο τυχόν παραβίαση κατά την εποπτεία του σχεδίου, θα προβεί στις απαραίτητες ενέργειες.

Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή μπορεί μόνο να επαναλάβει ότι, όσον αφορά τα έργα που έχουν λάβει χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής, η νόμιμη υλοποίηση του σχεδίου και οι προϋποθέσεις που έχουν ορισθεί από τις ειδικές ρήτρες (βάσει του άρθρου 12 του Παραρτήματος I των προαναφερθεισών αποφάσεων) θα τεκμηριωθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής.

5. Συμπληρωματική απάντηση της Επιτροπής (ΑΝΑΘ. II), που ελήφθη στις 20 Μαρτίου 2009

Ο αναφέρων ισχυρίζεται ότι οι αρμόδιες ελληνικές αρχές ενέκριναν την κατασκευή δύο χώρων υγειονομικής ταφής κοντά στις τοποθεσίες «Μαύρο Βουνό» στο Γραμματικό και «Βραγόνι» στην Κερατέα στην Ανατολική Αττική (βόρεια και νότια αντίστοιχα), κάτι που θα προκαλέσει σημαντική περιβαλλοντική ζημία σε περιοχές μεγάλης φυσικής και ιστορικής αξίας. Σύμφωνα με τον αναφέροντα, αρκετές ρήτρες των αποφάσεων της Επιτροπής για συγχρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής δεν έγιναν σεβαστές.

Στις προηγούμενες ανακοινώσεις της, η Επιτροπή φρόντισε επιμελώς να διευκρινίσει ότι τα αντίστοιχα σχέδια έλαβαν έγκριση σύμφωνα με τις διατάξεις της αντίστοιχης περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΚ, ήτοι της οδηγίας 85/337/ΕΚ3, όπως τροποποιήθηκε, γνωστής ως οδηγίας για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΕΠΕ), καθώς και της οδηγίας 99/31/ΕΚ4 για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων. Οφείλουμε να υπενθυμίσουμε το γεγονός ότι η ΕΠΕ που διενεργήθηκε περιλάμβανε, εκτός από τους χώρους υγειονομικής ταφής, πρόσθετες εγκαταστάσεις, μονάδες προεπεξεργασίας και κομποστοποίησης, κέντρα ανακύκλωσης, κ.λπ. Αυτό μπορεί να συναχθεί από τις κοινές υπουργικές αποφάσεις με τις οποίες ολοκληρώθηκε η διαδικασία ΕΠΕ και οι οποίες ορίζουν τις προϋποθέσεις που αφορούν την κατασκευή και τη λειτουργία των εν λόγω τοποθεσιών. Οι αποφάσεις αυτές αναφέρονται σε μια «ολοκληρωμένη εγκατάσταση διαχείρισης αποβλήτων», δηλαδή σε χώρο υγειονομικής ταφής και εγκαταστάσεις επεξεργασίας αποβλήτων. Πρέπει να τονιστεί ότι το ελληνικό Συμβούλιο της Επικρατείας απέρριψε όλους τους ισχυρισμούς των αναφερόντων, κρίνοντας την επιλογή των τοποθεσιών των χώρων υγειονομικής ταφής σύμφωνη με την ελληνική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής νομοθεσίας για τη μεταφορά της οδηγίας ΕΠΕ. Συνεπώς, δεν είναι δυνατόν να στοιχειοθετηθεί παράβαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΚ.

Όσον αφορά τη συμμόρφωση με τις ρήτρες που περιέχονται στις αποφάσεις της Επιτροπής για συγχρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής, η καθυστέρηση που υπήρξε στην εκτέλεση των απαιτούμενων εργασιών οφείλεται κυρίως στις προσφυγές των θιγόμενων πολιτών κατά των κοινών υπουργικών αποφάσεων. Οι ελληνικές αρχές ζήτησαν την τροποποίηση των αποφάσεων της Επιτροπής που αφορούν τη συγχρηματοδότηση, και ειδικότερα την παράταση της προθεσμίας για την ολοκλήρωση των εργασιών. Η Επιτροπή αξιολογεί επί του παρόντος τα εν λόγω αιτήματα και μάλιστα σε σχέση με την εφαρμογή των ειδικών όρων, όπως ορίζονται στις αποφάσεις χορήγησης των ενισχύσεων.

Η Επιτροπή δεν είναι ικανοποιημένη από την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην υλοποίηση και των δύο αυτών έργων και κατέστησε σαφές στις ελληνικές αρχές ότι οφείλουν να προχωρήσουν στην κατασκευή των πρόσθετων εγκαταστάσεων και στην εφαρμογή των συνοδευτικών μέτρων που προβλέπονται από το περιφερειακό σχέδιο διαχείρισης στερεών αποβλήτων. Η Επιτροπή έχει προβεί στην προσωρινή διακοπή των πληρωμών για τα δύο συγχρηματοδοτούμενα έργα, προκειμένου να αξιολογήσει την πρόοδο που έχει σημειωθεί.

Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, η Επιτροπή αδυνατεί να εντοπίσει παραβίαση της συναφούς περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΚ.

Σε ό,τι αφορά τη συμμόρφωση με τις ρήτρες που περιέχονται στις αποφάσεις για συγχρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής, η Επιτροπή λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα, προκειμένου να διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή των προβλεπόμενων ειδικών ρητρών.

6. Συμπληρωματική απάντηση της Επιτροπής (ΑΝΑΘ. IIΙ), που ελήφθη στις 22 Απριλίου 2010

Ο αναφέρων επισημαίνει ότι οι αρμόδιες ελληνικές αρχές έδωσαν άδεια για την κατασκευή χώρου διάθεσης απορριμμάτων στην περιοχή «Μαύρο Βουνό» Γραμματικού και «Βραγόνι» Κερατέας Λαυρεωτικής στην Ανατολική Αττική. Ισχυρίζεται ότι το εν λόγω έργο παραβιάζει την ισχύουσα σχετική νομοθεσία της ΕΕ και για τον λόγο αυτόν ζητεί την παρέμβαση του Κοινοβουλίου.

Τα δύο έργα που συνίστανται στην κατασκευή χώρων υγειονομικής ταφής στο Γραμματικό και την Κερατέα έλαβαν έγκριση επιδότησης για βοήθεια από το Ταμείο Συνοχής το 2004. Οι αποφάσεις της Επιτροπής για τη χορήγηση βοήθειας περιλαμβάνουν αρκετές ειδικές προϋποθέσεις που έχουν στόχο να διασφαλίσουν ότι τα έργα θα συμμορφώνονται προς τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ αναφορικά με τη διαχείριση των αποβλήτων (κυρίως οδηγία 99/31/ΕΚ). Ωστόσο, εξαιτίας δικαστικών προσφυγών που κατέθεσαν πληγέντες γείτονες ενώπιον του Ελληνικού Ανωτάτου Δικαστηρίου, υπήρξε καθυστέρηση στην υλοποίηση των εν λόγω έργων. Έτσι, οι ελληνικές αρχές ζήτησαν την τροποποίηση των αποφάσεων της Επιτροπής που αφορούν τη συγχρηματοδότηση, και ειδικότερα την παράταση της προθεσμίας για την ολοκλήρωση των εργασιών μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2010.

Το 2007, το Ελληνικό Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε όλα τα επιχειρήματα που είχαν προβληθεί από τους πολίτες, εκτιμώντας ότι η επιλογή και η χορήγηση άδειας για τους χώρους υγειονομικής ταφής ήταν σύμφωνες με την ελληνική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένου του ελληνικού νόμου που μεταφέρει σχετικά αποσπάσματα της νομοθεσίας της ΕΕ στο ελληνικό δίκαιο (οδηγίες 85/337/ΕΟΚ και 99/31/ΕΚ). Κατά συνέπεια, δεν φαίνεται να υπάρχει παραβίαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ.

Παρά τις εν λόγω δικαστικές αποφάσεις, δεν υπήρξε καμία πρόοδος στην υλοποίηση των έργων για διάφορους λόγους, συμπεριλαμβανομένης της έντονης αντίδρασης των πληγέντων κατοίκων, οι οποίοι παρεμπόδισαν τα κατασκευαστικά έργα.

Βάσει των πληροφοριών που ελήφθησαν πρόσφατα από τις ελληνικές αρχές, η κατασκευή του χώρου υγειονομικής ταφής στο Γραμματικό προχωρά τώρα με ικανοποιητικούς ρυθμούς και αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2011. Η κατασκευή του χώρου υγειονομικής ταφής στην Κερατέα δεν έχει ακόμα ξεκινήσει και η Επιτροπή έχει ζητήσει να λάβει λεπτομερή πληροφόρηση σχετικά με την πρόοδό της από τις ελληνικές αρχές το αργότερο έως τον Μάιο του 2010.

Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να εντοπίσει παράβαση της σχετικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ.

Αναφορικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε σχέση με την υλοποίηση αμφότερων των έργων, η Επιτροπή λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσει ότι τα έργα θα υλοποιηθούν σύμφωνα με τις αποφάσεις του Ταμείου Συνοχής του 2004, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών προϋποθέσεων.

7. Συμπληρωματική απάντηση της Επιτροπής (ΑΝΑΘ. IV), που ελήφθη στις 30 Αυγούστου 2012

Όπως ζήτησε η Επιτροπή Αναφορών, η Επιτροπή παραθέτει κατωτέρω τα επικαιροποιημένα στοιχεία από τις δικαστικές διαδικασίες σε εθνικό επίπεδο που αφορούν τους χώρους διάθεσης απορριμμάτων Κερατέας και Γραμματικού.

Χώρος διάθεσης απορριμμάτων Κερατέας

Στις 13 Δεκεμβρίου 2010, οι κάτοικοι που ισχυρίζονταν ότι έχουν δικαιώματα ιδιοκτησίας στην περιοχή κατασκευής του ΧΥΤΥ προσέφυγαν στο Ειρηνοδικείο Λαυρίου αιτώντας την επιβολή προσωρινών μέτρων προκειμένου να υποχρεωθεί η κατασκευαστική κοινοπραξία να αναστείλει κάθε εργασία και να απομακρύνει όλα τα χωματουργικά και λοιπά μηχανήματα και εξοπλισμό από το εργοτάξιο. Με την υπ’ αριθ. 199/2010 απόφασή του, το Ειρηνοδικείο Λαυρίου δέχθηκε εν μέρει το αίτημα για την επιβολή προσωρινών μέτρων (ήτοι, η κατασκευαστική κοινοπραξία υποχρεούται να αναστείλει όλα τα έργα, αλλά μπορεί να διεξαγάγει τις προκαταρκτικές εργασίες). Στις 30 Δεκεμβρίου 2010, το Ελληνικό κράτος κατέθεσε στο Ειρηνοδικείο Λαυρίου αίτηση για αναστολή της απόφασης διαταγής που είχε εκδώσει το ως άνω δικαστήριο, η οποία απερρίφθη.

Το Ελληνικό κράτος εφεσίβαλε τις αποφάσεις αυτές στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Με την απόφασή του, η οποία δημοσιεύτηκε στις 24 Ιουνίου 2011 (αριθ. 2983/24-06-2011), το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών απέρριψε την έφεση του Ελληνικού κράτους και υποχρεώνει την κατασκευαστική κοινοπραξία να σταματήσει κάθε εργασία και να απομακρύνει όλα τα χωματουργικά και λοιπά μηχανήματα και εξοπλισμό από το εργοτάξιο. Για τον λόγο αυτό, εν αναμονή της έκδοσης απόφασης όσον αφορά την κύρια υπόθεση, μόνο προκαταρκτικές εργασίες μπορούν να πραγματοποιούνται στο εργοτάξιο.

Η Επιτροπή επιθυμεί συγκεκριμένα να ενημερώσει την Επιτροπή Αναφορών ότι οι ελληνικές αρχές πρότειναν την ακύρωση αυτού του έργου που συγχρηματοδοτείται από το Ταμείο Συνοχής λόγω ελλείψεως προόδου. Το αντίστοιχο ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης που είχε αρχικά προβλεφθεί για το έργο αυτό από το Ταμείο Συνοχής (14.588.032 ευρώ) στη συνέχεια αποδεσμεύτηκε. Εντούτοις, η Επιτροπή θα συνεχίσει να ενθαρρύνει τις ελληνικές αρχές στην εξεύρεση λύσεων στα προβλήματα διαχείρισης των αποβλήτων και στη χρήση χρηματοοικονομικών πόρων από τα διαρθρωτικά ταμεία κατά την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού.

Χώρος διάθεσης απορριμμάτων Γραμματικού

Οι εργασίες έχουν ανασταλεί από τον Φεβρουάριο 2012, ως αποτέλεσμα διαδικασιών ενώπιον δικαστηρίου. Το κατά πόσον το έργο αυτό θα ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη του 2012 ή όχι θα εξαρτηθεί από την έκβαση της δικαστικής αποφάσεως. Ως λήξη της προθεσμίας για την επιλεξιμότητα των δαπανών που συγχρηματοδοτούνται από το Ταμείο Συνοχής είχε οριστεί η 31η Δεκεμβρίου 2011. Ωστόσο, οι ελληνικές αρχές μπορούν να ολοκληρώσουν το έργο κάνοντας χρήση εθνικών πόρων μέχρι τις 30 Ιουνίου 2013.

8. Συμπληρωματική απάντηση της Επιτροπής (ΑΝΑΘ. V), που ελήφθη στις 28 Φεβρουαρίου 2014

Η Επιτροπή έλαβε από τις ελληνικές αρχές τα έγγραφα περάτωσης του έργου κατασκευής χώρου διάθεσης απορριμμάτων στην περιοχή «Μαύρο Βουνό» Γραμματικού στη Βορειοανατολική Αττική και επί του παρόντος βρίσκεται στο στάδιο της εξέτασής τους. Στην ανάλυσή της η Επιτροπή εξακριβώνει τη συμμόρφωση του έργου με τις ειδικές προϋποθέσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή ζήτησε από τις ελληνικές αρχές να της παράσχουν επικαιροποιημένα στοιχεία σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε ως προς την περάτωση του έργου. Οι ελληνικές αρχές διαβίβασαν επικαιροποιημένες πληροφορίες επί των σημείων που εκκρεμούν. Σύμφωνα με τις παρασχεθείσες πληροφορίες από τις ελληνικές αρχές, οι εργασίες στον χώρο διάθεσης απορριμμάτων έχουν ολοκληρωθεί και επί του παρόντος διεξάγονται έλεγχοι και δοκιμές. Όσον αφορά τους δρόμους πρόσβασης στη χωματερή, οι κατασκευαστικές εργασίες βρίσκονται εν εξελίξει. Ο κατασκευαστικός φορέας θα παράσχει με ιδίους πόρους τον κινητό εξοπλισμό. Οι συμβατικές υποχρεώσεις του τεχνικού συμβούλου συμβαδίζουν με την εξέλιξη του κατασκευαστικού έργου. Η Επιτροπή θα διαπιστώσει την κατάσταση των εργασιών προτού εκδώσει πρόταση περάτωσης.

9. Συμπληρωματική απάντηση της Επιτροπής (ΑΝΑΘ. VI), που ελήφθη στις 27 Μαΐου 2014

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή ζήτησε από τις ελληνικές αρχές να της παράσχουν επικαιροποιημένα στοιχεία σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε ως προς την περάτωση του έργου.

Οι ελληνικές αρχές διαβίβασαν επικαιροποιημένες πληροφορίες επί των σημείων που εκκρεμούν. Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές, ο χώρος υγειονομικής ταφής έχει ολοκληρωθεί. Οι δοκιμές και οι έλεγχοι σε διάφορα μέρη της εγκατάστασης έχουν ολοκληρωθεί και έγιναν οι αναγκαίες διευθετήσεις και ρυθμίσεις. Όσον αφορά τη διαδικασία απαλλοτρίωσης αυτή έχει ολοκληρωθεί (δικαστική απόφαση καθορισμού της τιμής μονάδας, εξασφαλίζοντας απαραίτητους πόρους, ποσά καταθέσεων) .Όσον αφορά τις οδούς πρόσβασης, βρίσκονται σε εξέλιξη κατασκευαστικές εργασίες. Ειδικότερα, όσον αφορά την βόρεια πρόσβαση μήκους περίπου 5,4 χλμ, οι εργασίες έχουν ολοκληρωθεί σε μήκος περίπου 3,5 χιλιομέτρων

Η Επιτροπή θα διαπιστώσει την κατάσταση των εργασιών προτού εκδώσει πρόταση περάτωσης.

10. Συμπληρωματική απάντηση της Επιτροπής (ΑΝΑΘ VΙΙ), που ελήφθη στις 26 Αυγούστου 2015

Ελλείψει οιουδήποτε νέου στοιχείου σχετιζόμενου με την παρούσα αναφορά, η Επιτροπή θα ήθελε να παραπέμψει στις προηγούμενες ανακοινώσεις της.

Επιπλέον, θα πρέπει να σημειωθεί ότι το περιφερειακό σχέδιο διαχείρισης των απορριμμάτων της Αττικής (περιφέρειας στην οποία βρίσκεται το Γραμματικό) βρίσκεται επί του παρόντος υπό αναθεώρηση από τις νέες περιφερειακές αρχές.

Τέλος, η Επιτροπή θα ήθελε να υπενθυμίσει ότι το ελληνικό Συμβούλιο της Επικρατείας έχει αποφανθεί σε διάφορες περιπτώσεις υπέρ της συνέχισης του έργου. Μία από τις αποφάσεις αυτές εκδόθηκε μετά τη διερευνητική των πραγμάτων αποστολή που πραγματοποίησε στην Ελλάδα η Επιτροπή Αναφορών τον Σεπτέμβριο του 2013.

Συμπέρασμα

Αφ’ ης στιγμής τηρούνται η οδηγία περί των αποβλήτων (2008/98/ΕΚ) και η οδηγία περί της υγειονομικής ταφής των αποβλήτων (99/31/ΕΟΚ), εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν τον τρόπο με τον οποίο προτίθενται να διαχειριστούν τα απόβλητά τους, καθώς και τον αριθμό και την τοποθεσία των σχεδιαζόμενων εγκαταστάσεων υγειονομικής ταφής.

11. Συμπληρωματική απάντηση της Επιτροπής (ΑΝΑΘ. VIII), που ελήφθη στις 31 Μαρτίου 2017

Επειδή δεν υπάρχουν νέα στοιχεία σχετικά με την παρούσα αναφορά, η Επιτροπή θα ήθελε να παραπέμψει σε προηγούμενες ανακοινώσεις της.

Η Επιτροπή γνωρίζει την απόφαση 3562/2014 του Συμβουλίου της Επικρατείας της Ελλάδας, η οποία συνάγει, μεταξύ άλλων, ότι δεν υπάρχει υδάτινο ρεύμα στην εν λόγω περιοχή και ότι μπορούν να προχωρήσουν τα κατασκευαστικά έργα. Συνεπώς, σύμφωνα με την παραπάνω απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, ο αρχικός σχεδιασμός του έργου δεν ακυρώνεται ούτε ανατρέπεται, καθώς δεν υπάρχει σήμερα παραβίαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Η Επιτροπή ενημερώθηκε ότι έχει ολοκληρωθεί η ανανέωση και η τροποποίηση των περιβαλλοντικών όρων του έργου5. Η Επιτροπή αναμένει επί του παρόντος την ολοκλήρωση των εναπομεινασών εργασιών του έργου πριν προβεί στην τελική αξιολόγηση σχετικά με τη συγχρηματοδότηση του έργου.

Συμπέρασμα

Η ολοκλήρωση και η λειτουργικότητα του έργου, καθώς και η συμβατότητά του με τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ, αποτελούν προϋποθέσεις για την τελική πληρωμή. Συγκεκριμένα, το έργο πρέπει να λειτουργεί σύμφωνα με την περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ, τις αποφάσεις του Ταμείου Συνοχής και τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους προκειμένου να χορηγηθεί η χρηματοδοτική συνδρομή.

12. Συμπληρωματική απάντηση της Επιτροπής (ΑΝΑΘ. IX), που ελήφθη στις 13 Αυγούστου 2018

Αναφορές αριθ. 0078/2014 και 573/2014

(για τις προηγούμενες απαντήσεις της Επιτροπής στην αναφορά 0573/2011, βλέπε CM 1125774)

Το έργο 2004GR16CPE10 «Κατασκευή μονάδας διαχείρισης αποβλήτων στο Μαύρο Βουνό Γραμματικού», το οποίο συγχρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Συνοχής κατά την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006, αφορά στην κατασκευή μονάδας διαχείρισης αποβλήτων στην περιοχή Γραμματικού.

Στις 14 Ιανουαρίου 2015, οι υπηρεσίες της Επιτροπής πρότειναν στις ελληνικές αρχές δημοσιονομική διόρθωση 100% της συνεισφοράς του Ταμείου Συνοχής λόγω της έλλειψης πληρότητας και λειτουργικότητας του σχεδίου. Στην απάντησή τους της 16ης Μαρτίου 2015, οι ελληνικές αρχές δήλωσαν ότι δεν αποδέχονται την πρόταση κλεισίματος από τις υπηρεσίες της Επιτροπής.

Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις των ελληνικών αρχών ότι το έργο βρίσκεται σε φάση ολοκλήρωσης, το έργο δεν ολοκληρώνεται ούτε λειτουργεί. Στις 29/05/2018, η Επιτροπή απέστειλε στις ελληνικές αρχές επιστολή προ- διόρθωσης, η οποία πρότεινε και πάλι δημοσιονομική διόρθωση 100%.

Όσον αφορά τη συμμόρφωση με την περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ, η Επιτροπή θα ήθελε να υπενθυμίσει ότι, όπως αναφέρθηκε στις προηγούμενες ανακοινώσεις της, το Ελληνικό Συμβούλιο της Επικρατείας έχει επανειλημμένα αποφανθεί υπέρ της συνέχισης του έργου, καθώς θεώρησε ότι το σχέδιο είναι σύμφωνο με το σύνολο της σχετικής νομοθεσίας της ΕΕ. Μία από τις αποφάσεις αυτές εκδόθηκε μετά τη διερευνητική των πραγμάτων αποστολή που πραγματοποίησε στην Ελλάδα η Επιτροπή Αναφορών τον Σεπτέμβριο το 2013. Η Επιτροπή δεν έχει λάβει νέα αποδεικτικά στοιχεία μετά τις αποφάσεις του Ελληνικού Συμβουλίου της Επικρατείας που θα έδειχναν παραβίαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ.

Η Επιτροπή θα ήθελε επίσης να τονίσει ότι, σύμφωνα με την πρόσφατη ανακοίνωσή της6, θα επιδιώξει πιο στρατηγική και αποτελεσματική προσέγγιση στην επιβολή της νομοθεσίας και θα επικεντρωθεί σε ευρύτερα προβλήματα με την επιβολή της νομοθεσίας της ΕΕ που επηρεάζει τα συμφέροντα των πολιτών και των επιχειρήσεων. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή δεν προτίθεται να αναλύσει κάθε νέα μελέτη ή έγγραφο που εκπονείται για μεμονωμένο έργο, του οποίου η συμμόρφωση με τη νομοθεσία της ΕΕ έχει ήδη αναλυθεί και επιβεβαιωθεί από το Ελληνικό Συμβούλιο της Επικρατείας.

Αυτή είναι η αρχή της επίσημης διαδικασίας δημοσιονομικής διόρθωσης.

13. Συμπληρωματική απάντηση της Επιτροπής (ΑΝΑΘ. Χ), που ελήφθη στις 15 Οκτωβρίου 2019

Αναφορές 0078/2007, 0573/2011 και 0298/2019

Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις των ελληνικών αρχών ότι το έργο βρισκόταν στο στάδιο της ολοκλήρωσης, υπό το πρίσμα του γεγονότος ότι ούτε είχε ολοκληρωθεί ούτε είχε τεθεί σε λειτουργία, η Επιτροπή απέστειλε στις ελληνικές αρχές στις 29 Μαΐου 2018 επιστολή προ-διόρθωσης (αριθ. αναφ. Ares (2018) 2771095) με την οποία πρότεινε εκ νέου δημοσιονομική διόρθωση 100 % για τη μη λειτουργικότητα του έργου. Η διαπίστωση σχετικά με τις παραβιάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας καταργήθηκε.

Με επιστολή τους στις 24 Ιουλίου 2018, οι ελληνικές αρχές επιβεβαίωσαν τη διαφωνία τους με τη δημοσιονομική διόρθωση. Με επιστολή της στις 12 Δεκεμβρίου 2018 (αριθ. αναφ. Ares (2018) 4084775), η Επιτροπή κάλεσε τις ελληνικές αρχές σε τεχνική συνεδρίαση, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2018 και θα μπορούσε να ακολουθηθεί από ακρόαση σε εύθετο χρόνο.

Όσον αφορά τη συμμόρφωση με την περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ και τη δυνατότητα κίνησης διαδικασίας επί παραβάσει, η Επιτροπή θα ήθελε να υπενθυμίσει ότι, όπως αναφέρθηκε στις προηγούμενες ανακοινώσεις της, το Ελληνικό Συμβούλιο της Επικρατείας έχει επανειλημμένα αποφανθεί υπέρ της συνέχισης του έργου, καθώς θεώρησε ότι το έργο είναι σύμφωνο με το σύνολο της σχετικής νομοθεσίας της ΕΕ. Μία από τις αποφάσεις αυτές εκδόθηκε μετά τη διερευνητική των πραγμάτων αποστολή που πραγματοποίησε στην Ελλάδα η Επιτροπή Αναφορών τον Σεπτέμβριο το 2013. Έκτοτε, η Επιτροπή δεν έχει λάβει νέα αποδεικτικά στοιχεία που θα έδειχναν την οποιαδήποτε παραβίαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ.

Η Επιτροπή θα ήθελε επίσης να τονίσει ότι, σύμφωνα με την πρόσφατη ανακοίνωσή της με τίτλο «Δίκαιο της ΕΕ: Καλύτερη εφαρμογή για καλύτερα αποτελέσματα»7, θα ακολουθήσει μια πιο στρατηγική και αποτελεσματική προσέγγιση όσον αφορά την επιβολή της νομοθεσίας της ΕΕ που επηρεάζει τα συμφέροντα των πολιτών και των επιχειρήσεων. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή δεν προτίθεται να αναλύσει κάθε νέα μελέτη ή έγγραφο που εκπονείται για μεμονωμένο έργο, του οποίου η συμμόρφωση (με τη νομοθεσία της ΕΕ) έχει ήδη αναλυθεί και επιβεβαιωθεί από το Ελληνικό Συμβούλιο της Επικρατείας.

Συμπέρασμα

Η διαδικασία δημοσιονομικής διόρθωσης συνεχίζεται.

1 ΕΕ L 175 της 5.7.1985, σ. 40.

2 ΕΕ L 182 της 16.7.1999, σ. 1.

3 ΕΕ L 175 της 5.7.1985, σ. 40. ΕΕ L 73 της 14.3.1997, σ. 5.

4 ΕΕ L 182 της 16.7.1999, σ. 1.

5 Αριθμός πρωτοκόλλου 153176/04.11.2015 ΑΔΑ: Ω5ΠΣ4653Π8-ΝΛΓ

6 Το δίκαιο της ΕΕ: Καλύτερα αποτελέσματα μέσω καλύτερης εφαρμογής (C / 2016/8600)

7 C/2016/8600.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*